Sinds enkele jaren ben ik ‘Canadees correspondent’ van het EO-radioprogramma ‘Dit is de Nacht’. Daarin worden Nederlanders die in het buitenland wonen geïnterviewd over zaken die spelen in hun woonland en die in Nederland in het nieuws komen. In het verleden heb ik onder meer gesproken over de aanslagen op militairen in Ottawa en Quebec, de verkiezing van Trudeau, de verdwenen Aboriginal women, de terugtrekking van de Canadese vliegtuigen uit Syrië en diverse andere onderwerpen. Ik word als inwoner van Canada geacht deskundig te zijn en zinnig te kunnen praten over al die onderwerpen. Ik houd uit interesse het nieuws sowieso goed bij, dus ben ik meestal wel globaal op de hoogte, maar als de EO me opbelt (in de regel enkele dagen voor de uitzending), dan lees ik me wat dieper in de materie in en ontdek ik vaak nieuwe wetenswaardigheden die ik ook zelf interessant vind.

Ik voel het meestal wel aankomen als er iets actueel genoeg is. Ik was dan ook niet verrast toen ik onlangs een telefoontje kreeg van de EO. Ik zat in de auto, en ik nam (handsfree uiteraard) de telefoon op. Het is een vreemde gewaarwording om in de doodgewone avondspits van Toronto plotseling een stem uit Nederland aan de lijn te krijgen, maar zo was het wel. “Hallo, meneer Bijvoet, dit is Maxime van Dit is de Nacht, komt het gelegen?” Het kwam gelegen. Ik stond toch in de file. “Je belt zeker over de bosbranden,” dat klopte. Nu moest ik wel even aan Maxime uitleggen dat ik de hitte niet kon voelen, de rook niet kon zien en dat mijn huis en woonplaats geen gevaar liepen. We wonen immers 3500 kilometer van Fort McMurray af. Om het aan een Nederlandse kennis die zich ook zorgen maakte over ons uit te leggen kwam ik met de volgende vergelijking: je rijdt van Amsterdam naar Moskou, en dan rijd je nog 1200 kilometer door, dan ben je van Oakville naar Fort Mc Murray gereden. Tja…

Maar dat wil nog niet zeggen dat we niet betrokken zijn bij de ramp ten noorden van Edmonton. Canadezen trekken op dit soort momenten naar elkaar toe en als hoofdstad van de oil sands productie wonen er in ‘Fort Mac’ veel mensen uit andere delen van Canada. Direct of via via kennen dan ook veel mensen wel iemand die geraakt is door de brand. In 2003 woedde er in en rond Kelowna in British Columbia waar wij toen in de buurt woonden ook zo’n brand. Er werden toen 250 huizen verwoest en wij stonden er met onze neus bovenop. Nu zijn dat er tien keer zoveel en dat is nauwelijks voor te stellen. Wij zijn dan ook geschokt door de ravage die dit natuurgeweld in Fort McMurray heeft aangericht en onze gedachten gaan uit aan allen, diverse abonnees incluis, die getroffen zijn.

In de uitzending kon ik op basis van de uitstekende informatie van de Canadian Broadcasting Corporation (CBC), op Internet en op basis van mijn eigen ervaringen bij de eerdere branden in de Okanagan Valley geloof ik wel goede achtegrondinformatie en toelichting geven op de situatie in Alberta. Om het een beetje te kunnen schetsen heb ik net als bij dat Moskou voorbeeld het geprobeerd in Nederlandse termen te gieten. Een stad zo groot als Hilversum, die geheel geëvacueerd wordt. In één dag. En allemaal over één weg de stad uit. Kan je je voorstellen dat 80.000 mensen via de A1 allemaal Hilversum moeten verlaten. Dat geeft files, natuurlijk geeft dat files. En voor die mensen moet allemaal opvang gevonden worden, in een nabijgelegen stad, Edmonton, de hoofdstad van Alberta. Ja, nabijgelegen, dat behoeft op de Nederlandse radio natuurlijk ook wel enige toelichting: dat betekent 450 kilometer. En daartussen niet veel, een paar plaatsjes met een paar honderd inwoners. Dus veel mogelijkheid tot ondersteuning onderweg is er niet, hoewel de mensen in Anzac (later ook geëvacueerd) en Lac la Biche wel gedaan hebben wat ze konden en meer nog.

Maar 450 kilometer is een eind en als je dan niet toevallig gisteren benzine getankt hebt, en je moet hals over kop de stad uit, dan kan je wel eens niet zover komen. Kan je je in Nederland ook niet voorstellen, dat je met een halve tank niet tot aan de volgende woonkern kunt rijden.

De brand op zijn grootst, toch ook maar weer even uitleggen, was zo groot als de provincie Utrecht. Daaroven ontstaat een miniklimaat, door de brand gevoed. Ik wist dit ook niet, maar de rookpluim en de as en stofwolken die door de brand ontstaan veroorzaken plaatselijk onweer door de statische elektriciteit. En de bliksem die daaruit ontstaat kan weer voor nieuwe brandhaarden zorgen. Ik wist dat niet, maar kwam daar achter terwijl ik voor de EO wat research aan het doen was. Ik wist ook niet dat het trauma dat veel mensen die alles verliezen oplopen, zo blijkt uit de nasleep van de Kelowna (2003) en Slave Lake (2011) branden, ervoor zorgt dat circa 20% van de huizen nooit herbouwd worden omdat de bewoners niet terug wensen te keren naar de plaats des onheils: te veel slechte herinneringen.

Ik hoop dat ik voor de mensen in Nederland duidelijk heb kunnen schetsen wat de impact van de grote branden in het noorden van Alberta is. Hoe het is om (op basis van mijn Okanagan ervaringen) om je heen vlammen te zien die wel zes verdiepingen hoog de lucht ingaan. De donkerte te ervaren overdag met de knalrode zon en de neerkomende hete as. Wij wensen alle lezers, waar ook in dit grote continent (want ook elders in het westen van Canada en de Verenigde Staten woeden nu al branden), die van nabij dit natuurgeweld moeten trotseren het allerbeste toe. In grote delen van het continent is het brandgevaar groot en zal dat in dit post-El Nino jaar ook blijven tot het najaar. Wees voorzichtig met vuur en als u interesse heeft om mijn interview terug te luisteren, het is beschikbaar via onze Facebook pagina. (facebook.com/dekrant).